Supermarkten kunnen eisen stellen aan leveranciers van voedselproducten (huismerk en niet-huismerk) op het gebied van ontbossings- en landconversiebeleid en het monitoren van dat beleid. Het stellen van strengere eisen is een belangrijke maatregel om het risico op ontbossing en landconversie bij productie van soja te verkleinen. In het algemeen hebben supermarkten meer inzicht en invloed op de productie van huismerkproducten dan op de productie van niet-huismerkproducten. Behalve eisen stellen aan leveranciers, monitoren supermarkten welk aandeel van de soja in hun huismerkproducten is gecertificeerd, wat een indicatie geeft voor het risico op ontbossing. Er zijn verschillende soort certificering beschikbaar, welke terug te vinden zijn in bovenstaande figuur. Voor niet-huismerkleveranciers hebben supermarkten vooralsnog geen goede data ter beschikking. Wat ze wel kunnen doen is het stellen van inkoopeisen en hierop monitoren.
Wat zijn de RTRS en de EUDR en hoe houden supermarkten zich hieraan?
Het belangrijkste internationale samenwerkingsverband voor de verduurzaming van soja is de Round Table on Responsible Soy Association (RTRS). De RTRS is een non-profitorganisatie die als doel heeft de sojaproductie en -handel te verduurzamen.
Er is ook nieuwe Europese ontbossingsverordening aanstaande: de European Deforestation Regulation (EUDR). Deze verordening heeft als doel klimaatverandering door ontbossing en bosdegradatie tegen te gaan en stelt dat producten die bijdragen aan ontbossing niet op de EU-markt mogen worden gebracht of uit de EU worden geëxporteerd. De EUDR richt zich op de handel in hout, rundvlees, cacao, koffie, palmolie, rubber, soja en afgeleide producten. Bedrijven moeten voldoen aan hun due-diligence plicht en de ingekochte palmolie kunnen traceren tot perceelniveau. De ontbossingsverordening treedt in werking vanaf 30 december 2026.
De meeste supermarkten stellen nog geen inkoopeisen ten aanzien van ontbossing- en conversievrij beleid aan niet-huismerkleveranciers. De biologische supermarkten Ekoplaza en Odin hebben aangegeven dat zij dit wel doen (zie tabel). Voor Albert Heijn, Lidl en Odin is inzicht in het aandeel gecertificeerde indirecte en directe soja voor huismerkvoedselproducten uit hoog-risicolanden beschikbaar (zie figuur). Albert Heijn koopt deze soja (indirect) in onder de Credits/Book & Claim certificeringsmethode (97-98% in 2024 en 2025). Lidl heeft in 2025 circa 64% niet-gecertificeerde soja indirect ingekocht; dit aandeel is gedaald ten opzichte van 69% in 2024. Bijna alle overige (indirect) ingekochte soja door Lidl was via de Credits/Book & Claim certificeringsmethode ingekocht. Odin vereist het biologische keurmerk voor het assortiment wat betekent dat de Seggregated/Identity Preserved methode geld voor alle directe en indirecte soja-inkoop. Ekoplaza heeft geen soja-inkoop uit hoog-risicolanden.
Jumbo heeft alleen inzicht in het aandeel gecertificeerde directe soja voor huismerkvoedselproducten uit hoog-risicolanden beschikbaar. Circa twee derde van deze soja is gecertificeerd, waarbij bijna een derde onder de Seggregated/Identity Preserved methode. Supermarkten Boon, DekaMarkt, Dirk, Hoogvliet, Nettorama, PLUS, SPAR en Vomar zijn lid van de inkooporganisatie Superunie. Deze supermarkten kunnen voor de certificeringsmethodes geen individuele data aanleveren. Voor de inkoop van eigen merken van Superunie is door Superunie aangegeven dat 98% van de soja die gebruikt wordt in dierlijke ketens RTRS gecertificeerd was in 2025. Maar er is verder geen inzicht gegeven in aandeel soja uit laag, midden en hoog risicolanden en verschillende vormen van certificering.
De meeste deelnemende supermarkten zijn lid van de RTRS. Ekoplaza is geen lid van de RTRS, omdat de supermarkt 100% biologische producten vereist en daarvoor het internationale biologische sojakeurmerk Fair Trade IBD hanteert.
